Meer Nederlanders willen maatregelen tegen Israël: wat veranderde sinds 7 oktober 2023?

Een lange band met Israël

De band tussen Nederland en Israël gaat ver terug. Volgens het Historisch Nieuwsblad stond Nederland sterk achter Israël tijdens de Zesdaagse Oorlog in 1967, toen Israël onder meer de Gazastrook en de Westelijke Jordaanoever veroverde. Nederland steunde het land destijds onder meer met wapenleveringen. Veel Nederlandse protestanten voelden zich vanuit hun geloof verbonden met Israël. Ook de groeiende aandacht voor de Jodenvervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog droeg bij aan die steun. 

Na 7 oktober 2023 lag de nadruk van de Nederlandse regering sterk op de aanval van Hamas, de Israëlische slachtoffers en het recht van Israël om zichzelf te verdedigen. In de maanden daarna verschoof de aandacht steeds meer naar de gevolgen van het Israëlische geweld in Gaza en de situatie van Palestijnse burgers.

Meer kritiek op het geweld en de Nederlandse reactie

Sinds oktober 2023 onderzoekt Ipsos I&O hoe Nederlanders naar de situatie kijken. In september 2024 vond 46 procent de militaire reactie van Israël te zwaar. In april 2025 was dat 57 procent en in september 2025 was dat zelfs 59 procent. Mensen maakten zich zorgen over de vele slachtoffers en het leed van het Palestijnse volk. Ook liet het onderzoek van april 2025 zien dat er veel onbegrip en frustratie heerst over de manier waarop Nederland, Europa en de Verenigde Staten te weinig zou doen tegen het geweld. De kritiek groeide niet in één keer, maar werd sterker naarmate de oorlog in Gaza langer duurde en de gevolgen voor Palestijnse burgers zichtbaarder werden.

Na een daling in 2024 groeide de groep die vond dat Nederland zich kritischer moest opstellen tegenover Israël opnieuw. Dat aandeel steeg van 47 procent in september 2024 naar 58 procent in het daaropvolgende jaar. Mensen die ontevreden waren over het Nederlandse beleid vroegen onder meer economische maatregelen, zoals een boycot en een erkenning van Palestina als staat. Tegelijk groeide tussen oktober 2023 en september 2025 ook de groep die juist meer steun voor Israël wilde, van 6 naar 12 procent. 

Meer druk op Israël

Veel Nederlanders willen dat de regering maatregelen neemt tegen Israël. Dat blijkt uit onderzoek van Motivaction uit augustus 2026, uitgevoerd in opdracht van onder meer Amnesty International en PAX. Van de ruim duizend deelnemers wil 52 procent dat Nederland de wapenexport naar Israël stopt. Daarnaast steunt 55 procent een handelsverbod met illegale Israëlische nederzettingen, waaronder woonplaatsen die Israël heeft gebouwd in bezet Palestijns gebied. Ook wil 51 procent dat de Europese Unie stopt met handelsvoordelen voor Israël, zoals lagere belastingen op de invoer van producten. De opdrachtgevers van het onderzoek, waaronder Amnesty International, PAX, Oxfam Novib, Save the Children, SOMO en The Rights Forum pleiten zelf voor strengere maatregelen tegen Israël.

Die boodschap klinkt bij iedere Rode Lijn-demonstratie luider. Volgens de organisatoren kwamen in mei 2025 circa 100.000 mensen naar Den Haag en in juni waren er 150.000 demonstranten. Tijdens de demonstratie in oktober in 2025 stond de teller zelfs al op 250.000 mensen. De demonstranten eisten dat de Nederlandse regering maatregelen neemt tegen Israël om het geweld in Gaza te stoppen en Palestijnen te beschermen.

Ook de levering van Nederlandse F-35-onderdelen aan Israël kwam steeds vaker terug in de discussie. Kort na 7 oktober gingen die leveringen nog door, ondanks waarschuwingen over mogelijke schendingen van het oorlogsrecht. Na meerdere rechtszaken moest de regering opnieuw kijken of die onderdelen nog rechtstreeks naar Israël mochten. Uiteindelijk besloot het kabinet de directe uitvoer van F-35-onderdelen naar Israël niet te hervatten.

De protesten gaan door

De organisatoren kondigen voor 8 november 2026 opnieuw een demonstratie in Amsterdam aan, onder de naam 'De Rode Lijn Voorbij – geen geld voor genocide'. Zij willen dat Nederland stopt met het kopen van Israëlische wapens en dat Nederlandse bedrijven niet langer investeren in activiteiten die de bezetting in stand houden. Volgens de organisaties draagt Nederland via die geldstromen bij aan het geweld tegen Palestijnen.

Drie jaar na 7 oktober is duidelijk dat het Nederlandse debat is veranderd. De discussie gaat inmiddels niet alleen meer over steun aan Israël of kritiek op het geweld in Gaza, maar ook over wat Nederland zelf concreet moet doen. Een steeds grotere groep wil dat de regering niet alleen woorden gebruikt, maar ook keuzes maakt die gevolgen hebben voor de relatie met Israël. Alleen kritiek uitspreken is voor een groeiende groep Nederlanders niet meer genoeg.