De humanitaire crisis in Soedan verslechtert met de dag: "Vrouwen verkopen hun lichaam voor voedsel"

Wat is er aan de hand in Soedan?

Sinds april 2023 vechten twee machtsblokken om de controle over Soedan: het officiële nationale leger genaamd de Sudanese Armed Forces (SAF) en de RSF: een paramilitaire groep onder leiding van Mohamed Hamdan Dagalo. In 2021 werkten de SAF en de RSF nog samen tijdens een militaire staatsgreep, maar inmiddels is dit uitgegroeid  tot een bloedige oorlog met meer dan 150.000 doden en miljoenen vluchtelingen. Volgens Abbas draait het conflict om meer dan alleen de macht over het land. 

Inmiddels staan de twee partijen namelijk lijnrecht tegenover elkaar en spelen ook buitenlandse belangen een belangrijke rol. "De RSF heeft niet per se een sterke politieke agenda, maar je ziet dat de Verenigde Arabische Emiraten die belangen wel hebben. Uit verschillende onderzoeken blijkt namelijk dat de Verenigde Arabische Emiraten wapens leveren aan de RSF, in ruil voor toegang tot grondstoffen en goud uit Soedan", vertelt Abbas. Deze vermeende betrokkenheid van het land is volgens de Verenigde Naties en verschillende mensenrechtenorganisaties uitgebreid onderzocht en gedocumenteerd. Toch ontkennen de Verenigde Arabische Emiraten dat zij wapens leveren aan de RSF of de groep financieel ondersteunen.

Genocide op niet-Arabische bevolkingsgroepen

De steun van de Verenigde Arabische Emiraten aan de RSF wordt door critici gezien als mogelijke medeplichtigheid aan genocide. De RSF wordt namelijk beschuldigd van etnische zuiveringen in verschillende steden in Soedan. Onder meer een onafhankelijke VN-missie, Genocide Watch en de Amerikaanse overheid hebben het geweld tegen niet-Arabische bevolkingsgroepen in Darfur, waaronder de Zaghawa en de Masalit, dan ook als genocide bestempeld.

Ook binnen Soedan wordt de genocide erkent en werden de RSF-leider en vijftien andere leden zelfs door het rechtssysteem veroordeeld ter dood. Zij werden schuldig bevonden aan onder meer genocide en de moord op een gouverneur. Hoewel het vonnis vooral een belangrijk politiek signaal afgeeft, is de kans klein dat de straf op korte termijn wordt uitgevoerd. Daarvoor zou de RSF-leider eerst moeten worden opgepakt en zou het nationale leger, de SAF, de machtsstrijd moeten winnen.

Seksueel geweld als oorlogswapen

De strijd om Soedan resulteert ondertussen in de grootste humanitaire crisis van de wereld. Volgens Abbas leven veel burgers onder erbarmelijke omstandigheden. "Er is een groot tekort aan basisbehoeften, zoals voedsel. De gezondheidszorg is volledig ingestort en ook met de economie gaat het erg slecht." Miljoenen mensen zijn op de vlucht geslagen, tientallen miljoenen Soedanezen kampen met ernstige voedseltekorten en hongersnood en seksueel geweld wordt als wapen tegen burgers gebruikt. "Naast het dagelijkse geweld en de droneaanvallen worden seksueel geweld en seksuele uitbuiting ingezet als oorlogswapen. Jonge vrouwen in het westen van het land en in de vluchtelingenkampen in Oost-Tsjaad voelen zich gedwongen om hun lichaam te verkopen in ruil voor geld of voedsel. De omstandigheden waarin Soedanezen leven zijn verschrikkelijk."

De situatie in Soedan verergert met de dag 

De situatie in Soedan verergert met de dag vanwege het gebrek aan humanitaire hulp dat het land bereikt. Dit heeft enerzijds te maken met dat de hulp het land niet makkelijk binnen komt en anderzijds met het politieke spel dat volgens Abbas wordt gespeeld rondom de toelating hiervan. "De RSF wil dat hulporganisaties zich bij hen registreren. Daarmee probeert de groep erkenning en legitimiteit te krijgen voor het bestuur dat zij in hun gebieden hebben opgezet. Op dit moment wordt alleen de SAF internationaal als officiële machthebber erkend." Volgens Abbas is er nog geen enkele macht die de TASIS, de overheid die de RSF vorig jaar stichtte, als regime erkent. Wel zijn er landen, zoals Kenia, die de groep ruimte bieden om bijeenkomsten en conferenties te organiseren. "Maar ook de Keniaanse overheid heeft de RSF tot nu toe niet officieel erkend. Net als Kenia en de Verenigde Arabische Emiraten zijn er andere landen die de groep steunen, maar die steun vindt vooral achter de schermen plaats.

"Een uitzichtloze oorlog"

Door de buitenlandse steun die achter de schermen doorgaat, lijkt een einde aan de oorlog voorlopig ver weg. Beide strijdende partijen beschikken over genoeg middelen om door te vechten, terwijl de Soedanese bevolking daar iedere dag opnieuw de prijs voor betaalt. Abbas noemt de oorlog uitzichtloos zolang de internationale gemeenschap niet harder ingrijpt. "Ik denk dat het conflict pas kan eindigen wanneer er internationaal duidelijke consequenties en sancties worden opgelegd. Op dit moment heeft niemand een reden om te stoppen, omdat er nauwelijks gevolgen zijn voor hun daden." 

Tot die tijd blijft aandacht voor Soedan van groot belang. Abbas roept mensen op om over het conflict te blijven praten, betrouwbare informatie te delen en hulporganisaties en lokale grassrootsorganisaties te steunen. "Hoe meer mensen begrijpen wat er in Soedan gebeurt, hoe groter de druk om in actie te komen. Alleen dan kan er gerechtigdheid komen voor het volk van Soedan."

*De naam van Abbas is gefingeerd, maar wel bekend bij de redactie.