Dit is waarom je Sranantongo als volwaardige taal en niet als straattaal moet zien

Surinaams is geen straattaal

In het dagelijks leven hoort Yaël Carter met regelmaat, en ook in mainstream media komt het vaak voorbij: ‘Surinaams is toch straattaal?’. Meestal wordt het zonder verkeerde intentie gezegd, maar juist die vanzelfsprekendheid bij sommige mensen maakt het problematisch. Volgens haar maakt de intentie de impact dan ook niet minder groot. Achter dat ene woord ‘straattaal’ schuilt een lange geschiedenis van koloniale onderdrukking, waarin de Surinaamse taal bewust werd weggezet als minderwaardig. Met haar video wil Yaël laten zien waarom deze benaming geen onschuldige vergissing is, maar een herhaling van een oud en pijnlijk systeem.

De taal werd verbannen

Sranantongo is tijdens de koloniale periode door Nederland actief onderdrukt. Het spreken ervan werd ontmoedigd en uitgesloten uit officiële, educatieve en autoritaire contexten zoals school, kerk en overheid. Deze talen werden gezien als onbeschaafd, niet netjes en minderwaardig aan het Nederlands.

Door de uitsluiting bleef de Surinaamse taal vooral bestaan in informele ruimtes, zoals op straat en binnen gemeenschappen. Niet omdat ze daar thuishoorden, maar omdat het de enige plek is waar het kon. Door het ontbreken van erkenning en door de onderdrukking, kon de taal zich niet verder ontwikkelen en daar merken we tot op de dag vandaag de gevolgen van. “Juist daarom is het problematisch als de Surinaamse taal weg te zetten als straattaal, want je herhaalt dezelfde hiërarchie als die er toen is gebruikt”, zegt Yaël. “Je bevestigt dat alles wat van de kolonisator komt netjes, behoordelijk en officieel is. En alles wat van gekoloniseerden komt niet netjes, informeel en minderwaardig is. 

‘Intentie versus impact’ 

“Stel dat je ooit de fout hebt gemaakt om het straattaal te noemen, maakt dat je een slecht mens? Nee”, legt Yaël uit. “Betekent het dat je slechte intenties hebt? Nee. Ben je een racist? Nee. Het gaat hier om intentie versus impact. Je kunt iets zeggen zonder kwade bedoelingen, maar toch schade aanrichten. Het is meer de vraag hoe je er vervolgens mee omgaat als iemand je erop aanspreekt. Je eerste reactie hoeft niet te zijn: zo bedoelde ik het niet. Het draagt bij aan een probleem. Mensen vinden het vaak moeilijk om die verantwoordelijkheid te nemen. Als je wordt aangesproken, of het nu hierover gaat of over een andere kwestie, mag je begrip tonen.”  

“Iets wat ik persoonlijk heel jammer vind om vaak te zien, is dat een hoop mensen heel veel liefde hebben voor verschillende culturen, zich omringen met verschillende culturen, de muziek omarmen, de taal, de vibe, het eten, alles erop en eraan", zegt Yaël. "Maar zodra het gesprek wat lastiger wordt, heet het: 'doe niet zo moeilijk' en 'ik bedoelde het niet zo', en wordt er eigenlijk niet voor de desbetreffende community waar je je zo graag mee associeert opgekomen. That is not being an ally. Dat zit hem niet alleen in het eten van bami. Het zit hem ook in het feit dat wanneer iemand uit de gemeenschap jou ergens op aanspreekt, dat je luistert en reflecteert." 

Reacties 

Juist omdat dit onderwerp online steeds weer oplaait, voelt Yaël, net als Chanel Matil Lodik, beter bekend als @marketingvrouw, de noodzaak om zich uit te spreken. Onlangs verscheen er een interview waarin een bekende influencer zei dat haar man weleens “Surinaams, oftewel straattaal” spreekt. Beiden vrouwen maakten er een video over op hun socials. Yaël benadrukt: “Dit gaat niet over één persoon, maar om een patroon.” 

“Tell ‘m babes!! Het is ook gewoon simpel he: people need to listen first. Laat in ieder geval zien dat je ons begrijpt in plaats van herhaaldelijk te zeggen dat je het niet zo hebt bedoeld. Het is vermoeiend”, reageert iemand. “Woorden hebben zoveel invloed”, bevestigen meerdere mensen in de comments. “Ik blijf me verbazen hoe weinig men weet over kolonisatie en de effecten”, wordt er geschreven.