Wat is er aan de hand met de Koerden in de Syrische regio Rojava?

Wie zijn de Koerden?

De Koerden zijn met meer dan 40 miljoen mensen de grootste etnische groep ter wereld zonder eigen land. Ze leven verspreid over Turkije, Syrië, Irak en Iran. Al generaties lang worden ze onderdrukt, verdeeld en politiek buitengesloten. En dit terwijl ze blijven vechten voor erkenning en vooral bestaansrecht. 

Wat is er aan de hand in Rojava? 

Rojava is de Koerdische regio in het noorden en oosten van Syrië. Toen de Syrische staat tijdens de oorlog wegviel, organiseerden Koerden zichzelf om hun mensen te beschermen. Zo ontstond een vorm van zelfbestuur, bedoeld om veiligheid en stabiliteit te creëren in een land dat volledig in chaos was geraakt. 

Verdeeld over vier landen

Het Koerdische gebied is verdeeld in vier delen. Zo is er Bakur in Turkije, Başȗr in Irak, Rojhilat in Iran en Rojava in Syrië. Elk deel kent een andere realiteit. Rojava ontstond niet door een staat, maar door zelforganisatie tijdens de oorlog. Het bestuur is multi-etnisch en vrouwen spelen er een centrale rol in zowel politiek als in zelfverdediging. 

De strijd tegen IS

Wat vaak onderbelicht blijft, is dat Koerdische strijdkrachten in Rojava een belangrijke rol speenden in het verslaan van de IS. Duizenden Koerdische mannen en vrouwen verloren hun leven in deze strijd. Zonder hun inzet zou de IS zijn territorium niet zijn kwijtgeraakt. De strijd werd gevoerd uit noodzaak, omdat de inwoners hun bestaan, hun steden en hun families wilden beschermen. 

Wat gebeurt er nu in Syrië?

Hoewel mensen vaak denken van wel, is Syrië na de val van Assad niet stabieler geworden. De macht ligt nu bij Ahmed al-Sharaa, een voormalig Al-Qaida-leider. Onder zijn gezag zijn extremisten opnieuw actief geworden en zijn IS-gevangenen vrijgelaten. Dit heeft geleid tot nieuwe moorden en geweld tegen Koerden en andere minderheden.

Ahmed al-Sharaa staat ook bekend als Abu Mohammad al-Jolani. Hij was de leider van Jabhat al-Nusra, de Syrische tak van Al-Qaida. In 2016 zei hij met Al-Qaida te breken, maar zijn huidige groep Hayat Tahrir al-Sham wordt nog altijd gezien als jihadistisch. 

Rojava onder aanval

Koerden in Rojava worden opnieuw bedreigd en vermoord. Ook Alawieten, Jezidi’s, Druzen en christelijke gemeenschappen zijn doelwit. Mensen verdwijnen, dorpen worden aangevallen en angst groeit. De regio die de IS wist te stoppen, staat nu zelf onder zware druk.

Wereldwijde demonstraties 

Niet alleen in Syrië, maar ook in Nederland en wereldwijd groeit het verzet. Ook hier protesteren mensen tegen het geweld, de vrijlating van extremisten en de dreiging voor Koerden en andere minderheden. Dat gevaar is ook hier voelbaar: bij een demonstratie in Antwerpen zijn zes Koerden neergestoken. Twee van hen zijn zelfs in levensgevaar. 

Waarom dit nu telt 

Rojava bewees dat zelfbestuur en samenleven mogelijk zijn, zelfs in oorlog. Nu dreigt dat opnieuw vernietigd te worden. Wat hier gebeurt, gaat niet alleen over Koerden, maar over de toekomst van minderheden en veiligheid in de hele regio. 

Daarnaast is het volgens velen tijd dat de Koerden eindelijk erkenning en gerechtigheid krijgen, na eeuwen van structurele verwaarlozing als de grootste etnische groep zonder eigen staat.