FunX

Waarom 'gewoon weggaan' bij een gewelddadige partner geen makkelijke optie is

foto: Unsplash | Ter illustratie
  1. Newschevron right
  2. Waarom 'gewoon weggaan' bij een gewelddadige partner geen makkelijke optie is

Ontzettend veel mensen krijgen te maken met partnergeweld, maar veel slachtoffers durven hier niet over te praten. Dat komt onder andere omdat er veel schaamte omheen hangt, maar ook omdat mensen vaak te maken krijgen met victim blaming. Zo krijgen ze vaak de vraag: "waarom ga je niet gewoon bij hem of haar weg?" Maar zo simpel werkt het niet.

Quote

Het probleem zat in zijn hoofd, maar hij liet me geloven dat het allemaal mijn schuld was.

Eva, slachtoffer partnergeweld

Trigger warning: dit verhaal gaat over fysiek, psychisch en seksueel geweld.

Sensatie

Zo nu en dan komen er verhalen over (vermoedelijk) partnergeweld in het nieuws, zoals ook nu wederom het geval is met het nieuws over Lil Kleine en zijn verloofde Jaimie Vaes. Aan de ene kant is het goed dat het onderwerp zo onder de aandacht komt en er gesprekken over worden gevoerd, aan de andere kant is de manier waarop vaak erg pijnlijk voor (ex-)slachtoffers. "Het wordt een soort sensatieverhaal, terwijl mensen die in dezelfde situatie zitten het ondertussen ook lezen", aldus Kirsten Regtop, spreker en trainer gespecialiseerd in partnergeweld.

Beide partijen kunnen rekenen op flink wat oordelen en commentaar wanneer hun (vermoedelijke) verhaal publiek wordt. Zo krijgt het slachtoffer verwijten: er worden redenen genoemd waarom het geweld zijn of haar eigen schuld zou zijn. "Dat wakkert het gevoel van schaamte bij slachtoffers aan", legt Kirsten uit. De dader wordt ondertussen weggezet als klootzak. "Dat klinkt heel stoer en goed om te zeggen, maar als jij zelf in een relatie zit, ervaar je dat niet zo. Dus dat wakkert een soort beschermingsmechanisme bij het slachtoffer aan." Die voelt de drang om zijn of haar partner te verdedigen. "Zodat diegene niet alle schuld krijgt, want het slachtoffer voelt zich zelf ook schuldig."

Dit is hoeveel mensen te maken krijgen met partnergeweld

  • Partnergeweld blijft vaak onzichtbaar, totdat er een celebritykoppel mee in het nieuws komt. De realiteit is dat iedereen waarschijnlijk wel iemand kent die ermee te maken heeft gehad. Het grootste deel (56%) van alle vormen van huiselijk geweld valt hieronder.
  • Uit cijfers van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport blijkt dat zo'n 12 procent van de Nederlandse bevolking ooit (ex-)partnergeweld heeft ervaren. Realitycheck: dat zijn ruim 2,1 miljoen mensen. Vrouwen worden vaker slachtoffer: 16% van hen gaf dat aan tegenover 7% van de mannen. Deze cijfers gaan alleen over fysiek en seksueel geweld, psychisch geweld is niet meegenomen.

Red flags

Eva zat op haar 19e een paar maanden in een gewelddadige relatie en weet hoe moeilijk het is om daar uit te komen. Ze ontmoette haar ex op een moment dat ze erg behoefte had aan het gevoel 'erbij te horen'. "Hij speelde heel erg in op mijn onzekerheid", vertelt ze. Waar Eva zich in eerste instantie juist veilig bij hem voelde, bleek later het tegenovergestelde het geval.

De eerste red flags kan Eva zich nog herinneren: "Ik begon te merken dat hij heel erg jaloers was. Hij checkte m'n telefoon, maar bijvoorbeeld ook de plaatsen waar ik uitging of wie m'n vrienden waren. Daar kwam ik dan achteraf achter." Dat gedrag ging vervolgens heel subtiel steeds een stapje verder. "Het werd steeds manipulatiever." Op een gegeven moment was er ook sprake van verbaal en later fysiek geweld. "Hij werd al kwaad als ik de lamp op een verkeerde manier uitzette of het dopje van de tandpasta er niet goed opdraaide. Dat waren in zijn ogen al grote problemen."

Terwijl haar ex degene was die verbaal en fysiek gewelddadig was, gaf hij Eva het gevoel dat alles haar schuld was. "Het probleem zat in zijn hoofd. Dat weet ik nu, maar toen het net gebeurd was, had ik de overtuiging dat het allemaal aan mij lag. Dat vertelde hij me ook, dat het allemaal mijn schuld was dat hij zich zo voelde." Daarnaast probeerde hij Eva ook te verwijderen van haar vrienden. "Hij zei dan dat de mensen met wie ik omging echt niet goed voor me waren. Onbewust luisterde ik daarnaar, want ik kende die mensen nog niet heel goed."

Zelfmoordpreventie

Denk je aan zelfmoord of maak je je zorgen om iemand anders? Praten over zelfmoordgedachten kan anoniem: chat via 113.nl, bel 113 of via het gratis nummer 0800-0113.

Geëscaleerd

De situatie escaleerde toen Eva's ex haar kwam opzoeken in haar vaste café nadat ze een punt achter de relatie had gezet. "Hij overtuigde me om bij hem thuis te komen praten. Hij wilde 'sorry' tegen me zeggen. Ik had veel medelijden met hem en dacht: praten moet kunnen. Maar ik was jong en naïef en had gewoon nooit mee moeten gaan." Bij hem thuis zijn de daaropvolgende dagen hele nare dingen gebeurd, van fysiek geweld tot seksueel misbruik. "Ik heb een aantal keer geprobeerd te vluchten, maar hij hield me fysiek tegen. M'n ouders waren me die dagen ook kwijt, want hij had m'n telefoon kapot gegooid."

Aangifte

Uiteindelijk heeft Eva's ex haar teruggebracht naar haar ouders, waarna ze aangifte heeft gedaan. Dat was niet per se een prettige ervaring. "Er was geen compassie. Het voelde als een verhoor, want er werd al meteen gevraagd: weet je zeker dat je aangifte wilt doen? Dat vond ik best heftig." Eva miste begrip bij de politie en uiteindelijk is de aangifte nooit volledig opgenomen. "Ik dacht dat het al wel genoeg zou zijn om hem op te pakken, maar het is geseponeerd. Dat was echt in een klap in m'n gezicht."

Quote

Je kan als slachtoffer heel erg het gevoel hebben van: als ik in de relatie blijf zitten, heb ik tenminste nog iets van controle over de situatie en als ik eruit stap, ben ik dat kwijt.

Kirsten Regtop

Gevolgen

De periode die volgde was voor zowel Eva als haar familie enorm zwaar. Naast fysieke sporen heeft de mishandeling ook mentale sporen achtergelaten. "Ik ben een jaar suïcidaal geweest en heb nog steeds last van posttraumatische stressstoornis (PTSS)." Het constant angstig zijn is gelukkig steeds minder geworden, maar nog steeds heeft Eva last van nachtmerries en herbelevingen. "Ik ben nog steeds bang voor hem en ik ben heel vermijdend in veel dingen. Ik zit er bijvoorbeeld niet echt op te wachten om nieuwe mensen te ontmoeten. Ik vermijd in het dagelijks leven ook dingen die me aan hem doen herinneren, zoals bepaalde kruiden."

'Dan ga je toch gewoon bij hem weg?'

'Maar waarom ga/ging je dan niet gewoon bij hem of haar weg?' Het is een van de meest gehoorde opmerkingen wanneer het gaat over partnergeweld. Hoe logisch of goedbedoeld dit voor sommigen ook mag klinken, zo'n opmerking is veel te makkelijk en te kort door de bocht. Slachtoffers kunnen hierdoor het gevoel krijgen dat ze inderdaad toch wel heel stom bezig zijn, terwijl zij niet degenen zijn die het partnergeweld veroorzaken. Victim blaming dus. Zo'n opmerking maakt Eva dan ook boos en verdrietig. "Het is heel makkelijk gezegd, maar het moeilijkste om te doen als je er zelf inzit."

Los van dat het ontzettend moeilijk is om een relatie te verbreken, speelt ook angst een grote rol. Dat was ook het geval bij Eva. "Die angst dreef me ertoe om tóch met hem mee naar huis te gaan." Die angst is logisch. Het meeste huiselijk geweld is namelijk ex-partnergeweld, legt Kirsten uit. "Geweld dat ontstaat door een relatiebreuk of geweld dat doorgaat na de relatiebreuk en soms heftiger wordt. Dat zie je bijvoorbeeld in stalkingszaken, waarbij echt heftig geweld gebruikt wordt."

Repareren

Voor slachtoffers voelt het daarom soms veiliger om bij hun partner te blijven, ook al kunnen buitenstaanders daar niks van begrijpen. "Je kan als slachtoffer heel sterk het gevoel hebben van: als ik in de relatie blijf zitten, heb ik tenminste nog iets van controle over de situatie. Als ik eruit stap, ben ik dat kwijt", vertelt Kirsten. De stap om naar de politie te gaan, is dan ook vaak heel groot. "De meeste mensen willen dat het geweld stopt, maar willen hun relatie wel behouden. Je hebt lief en leed met iemand gedeeld, je geeft om iemand, maar diegene doet soms dingen die je niet kan verklaren. Dat wil je repareren."

Ook Eva was in het begin bang haar ex kwijt te raken en durfde daarom niks van zijn gedrag te zeggen. "Die angst was veel groter dan m'n gezonde verstand." Soortgelijke verhalen in het nieuws lezen, vindt ze dubbel. Naast dat het haar herinnert aan haar eigen nare ervaringen, vindt ze het ook lastig om te zien dat mensen zo snel een oordeel vellen. "En dat ze dat dan ook gewoon ventileren op social media. Ik denk dat je dat gewoon niet moet doen als je zelf niet in zo'n relatie hebt gezeten."

Vraag hulp

Eva en Kirsten kunnen niet genoeg benadrukken hoe belangrijk het is om hulp te zoeken wanneer je te maken hebt met een - op wat voor manier dan ook - gewelddadige partner. "Een van de grootste misvattingen is dat hulp niet helpt. Of dat je kinderen weggehaald worden als je hulp zoekt", vertelt Kirsten. "Het is ook vaak zo dat het nóg een keer plaatsvindt als je geen hulp zoekt. Huiselijk geweld is namelijk vaak een patroon." En de gevolgen op lange termijn zijn niet mis, zoals blijkt uit Eva's verhaal. Daar wil ze anderen graag voor behoeden: "Als je nog in zo'n situatie zit, vraag echt om hulp. Of het nou aan een totale vreemde is of aan je buurvrouw of ouders: er is meer begrip dan je zelf denkt."

Als je vermoedt dat iemand in je omgeving in een gewelddadige relatie zit, is het goed om het gesprek aan te gaan. "Laat je eigen twijfels en angsten niet in de weg staan", adviseert Kirsten. "Sta open voor de behoeften van de ander. Dus vraag bijvoorbeeld: hoe kijk jij ernaar en wat zie jij als oplossing? Daarbij kun je wel duidelijk aangeven: wat er nu gebeurt in jouw relatie is niet oké en dat mag jij ook niet oké vinden." Eva vult aan: "Oordeel niet te snel. Probeer in plaats daarvan beschikbaar te zijn voor je dierbare. Het kan iedereen gebeuren."

Luister hier Eva's hele verhaal terug, dat ze vertelde aan Merel in de TopiX-podcast:

#20 - PARTNERGEWELD: 'Zomaar uit een relatie gaan die ongezond is, is niet zo makkelijk', Eva (S03)

Hulp bij huiselijk geweld

Ben of ken jij iemand die slachtoffer is van huiselijk geweld? Voor advies en hulp bij huiselijk geweld kun je (anoniem) terecht bij Veilig Thuis door te bellen naar 0800 2000. Tussen 09.00 en 17.00 kun je via de website ook chatten met een hulpverlener.

Dit verhaal verscheen op 24 juni 2021 al eerder bij FunX.

Ster advertentie
Ster advertentie